Timmermanspotlood: waarom ovaal en welke hardheid kies je?

Timmermanspotlood: waarom ovaal en welke hardheid kies je?

Een timmermanspotlood is plat of ovaal om drie redenen: hij rolt niet weg van een schuin dak of een steiger, hij ligt stevig in de hand, ook met werkhandschoenen aan, en er past een brede, platte vulling in die je tot een beitelpunt kunt slijpen. Met die beitelpunt trek je met de smalle kant een fijne lijn en met de brede kant een duidelijke streep. Voor de hardheid geldt: hoe zachter de vulling, hoe donkerder de lijn maar hoe sneller de punt slijt. Op hout werk je meestal met een middelharde vulling, op steen en beton met een harde. In deze blog lees je hoe je een timmermanspotlood slijpt, welke hardheid bij welke ondergrond past en wanneer een potlood niet de beste keuze is.

Waarom is een timmermanspotlood ovaal?

De vorm is geen traditie, maar heeft praktische redenen.

• Rolt niet weg: een rond potlood rolt van een schuine balk, een dakbeschot of een steigerplank. Een plat potlood blijft liggen waar je hem neerlegt.
• Grip met handschoenen: de platte zijkanten geven houvast, ook met werkhandschoenen of met stoffige handen.
• Sterke, brede vulling: in de platte behuizing past een brede, rechthoekige vulling. Die breekt minder snel af als je hard drukt op ruw hout of steen.
• Twee lijndiktes in één punt: geslepen tot een beitelvorm zet je met de smalle kant een fijne zaaglijn en met de brede kant een duidelijke markering.
• Achter het oor of in de zak: een plat potlood steekt je makkelijker weg en valt minder snel uit een borstzak.

Welke hardheid kies je?

De hardheid staat op het potlood met een letter en soms een cijfer. B staat voor zacht en zwart, H voor hard. HB zit daar precies tussenin. Hoe hoger het cijfer, hoe sterker het effect: 2H is harder dan H, en 10H is een zeer harde vulling.

Richtwaarden uit de praktijk. De hardheid die op het potlood of de verpakking staat, is leidend.

Waarom hard op steen en beton?

Steen en beton werken als schuurpapier. Een zachte vulling geeft daarop wel een donkere streep, maar de punt is na een paar lijnen rond en de streep wordt dik en onnauwkeurig. Een harde vulling slijt veel langzamer, zodat de lijn scherp blijft. Daarom zijn potloden voor metselwerk en beton juist erg hard.

Zo slijp je een timmermanspotlood

Een timmermanspotlood past niet in een gewone puntenslijper. Er bestaan speciale slijpers voor platte potloden, maar de meeste vaklieden gebruiken een breekmes.

• Hout wegsnijden: snijd aan beide platte kanten het hout weg tot er ongeveer 1 cm vulling vrij ligt. Snijd van je af.
• Vulling vlak maken: snijd of schuur de vulling aan beide brede kanten schuin af, zodat een platte beitelpunt ontstaat.
• Punt afwerken: haal de punt een paar keer over een stukje schuurpapier of een ruwe steen tot de snijkant recht en scherp is.
• Juist vasthouden: trek een zaaglijn met de smalle kant van de beitelpunt tegen je winkelhaak of liniaal. Draai het potlood een kwartslag voor een brede, duidelijke streep.

Tip!
Slijp niet tot een ronde, spitse punt zoals bij een gewoon potlood. Een brede vulling breekt dan snel af en je verliest het voordeel van de beitelpunt.

Wanneer is een timmermanspotlood niet de beste keuze?

Een potlood werkt het best op een open, droge ondergrond. Op sommige plekken zet een ander gereedschap een betere markering.

• Door een gat heen: de punt van een timmermanspotlood is te breed om door een schroefgat in een beugel te markeren. Daar gebruik je een boorgatmarker of diepgatmarkeerder.
• Op metaal, glas en kunststof: grafiet hecht slecht op gladde oppervlakken. Een permanent marker of verfstift blijft daar beter zichtbaar.
• Op nat hout of buiten in de regen: potlood hecht slecht op een natte ondergrond. Markeerkrijt dat ook op nat hout werkt, is dan een betere keuze.

Veelgestelde vragen over het timmermanspotlood

Waarom is een timmermanspotlood ovaal?

Zodat hij niet wegrolt van een schuine ondergrond, goed in de hand ligt met handschoenen en er een brede, sterke vulling in past. Die vulling slijp je tot een beitelpunt waarmee je zowel een fijne als een brede lijn trekt.

Welke hardheid timmermanspotlood gebruik je voor hout?

Voor algemeen timmerwerk is HB de standaardkeuze. Voor nauwkeurig aftekenen op geschaafd hout of hardhout kies je een hardere vulling zoals H of 2H, voor ruw gezaagd hout eerder een zachtere.

Welk potlood gebruik je op beton en steen?

Een timmermanspotlood met een zeer harde vulling, zoals 10H. Steen en beton slijten een zachte punt snel af, een harde vulling blijft scherp en geeft een fijne lijn.

Hoe slijp je een timmermanspotlood?

Met een breekmes: snijd aan beide platte kanten het hout weg tot ongeveer 1 cm vulling vrij ligt en maak de vulling vlak tot een beitelpunt. Een gewone puntenslijper past niet om een plat potlood.

Wat betekent 10H op een potlood?

De H staat voor hard en het cijfer voor de mate van hardheid. 10H is een zeer harde vulling die een fijne, lichte lijn zet en langzaam slijt, bedoeld voor ruwe en harde ondergronden zoals steen en beton.

Kun je met een timmermanspotlood op metaal schrijven?

Dat kan, maar de lijn is op glad metaal slecht zichtbaar en veegt makkelijk weg. Een permanent marker of verfstift geeft op metaal een duidelijkere en blijvende markering.

Het juiste potlood voor je klus